Ergonomie in de keuken = gebruiksvriendelijkheid en veiligheid
Mensen die veel tijd doorbrengen in de keuken zijn soms niet tevreden met de plaats waar sommige
apparaten zich bevinden of met de indeling van kasten en laden. Dit gevoel kan verschillende keren
per dag de kop opsteken en is meestal het signaal dat de indeling van de keuken beter kan. Na
verloop van tijd worden dan de nodige aanpassingen gedaan aan de keuken zodat deze beantwoord
aan de eisen van de gebruiker.
Ergonomie is de kunst om een ruimte aan te passen aan de gebruiker, in tegestelling tot de
gebruiker die zich moet aanpassen aan de ruimte. Het zoeken achter dat ene deksel dat u nu net
nodig heeft kan veel tijd in beslag nemen en zal er uiteindelijk aanleiding toe geven dat u
van mening bent dat uw keuken een rommelig boeltje is.
De gouden regel die u in acht moet nemen wanneer u de keuken gebruiksvriendelijker wil maken is
om potten, pannen, bestek en alle andere dingen die u nodig kan hebben een plaats te geven
kort bij waar u ze vermoedelijk ook het eerst nodig zal hebben. Dit betekend dat u bijvoorbeeld
potten en ander kookgerei kort bij het fornuis bewaard, vleesmessen kort bij de snijplank,
microgolfschalen kort bij de microgolf, enz.
Zorg er voor dat alles netjes is opgeborgen. Het bestek mooi gesorteerd, potten samen met hun
deksels, kruiden bij elkaar in een rekje, borden per soort bij elkaar, enz. Probeer om het
materiaal makkelijk toegankelijk en zichtbaar op te bergen. Dit zorgt er voor dat u in een
oogopslag kan zien of dat wat u zoekt zich ook daadwerkelijk op die plaats bevind. Het kruidenrekje
tegen de muur is bijvoorbeeld makkelijk toegankelijk en uiterst zichtbaar.
Niet iedereen heeft de ruimte of het budget om een super uitgeruste keuken te kopen met alle
denkbare ingebouwde snufjes en apparaten. Dit wil echter niet zeggen dat u geen fantastische
keuken kan hebben waar u nog jaren plezier aan zult beleven. De keuken moet zo goed mogelijk
aangepast worden aan uw eisen en binnen uw budget blijven.
Keuken ergonomie is ook voor u belangrijk
Toch worden de meeste keukens voor iedereen hetzelfde gemaakt, met standaard afmetingen. De
kans dat u zich op uw gemak voelt in deze “standaard” keuken is vrij klein, daarom moet de
keuken aan u aangepast worden. Vergelijk het zoals rijden met een auto. U weet het ook op prijs
te stellen dat u de bestuurdersstoel kan verstellen indien uw benen niet lang genoeg zijn,
of net te lang.
U zou kunnen denken dat een keuken speciaal voor u op maat gemaakt veel te duur is. Dit hoeft
zo niet te zijn. De meeste keukens tegenwoordig kunnen op veel manieren aangepast worden aan
de gebruikers. De hoogte van het werkblad kan men bepalen door gewoon kasten te kiezen die een
paar centimeter hoger of lager zijn. Spoelbakken zijn verkrijgbaar in verschillende diepten,
zodat grotere personen hun rug niet extra hoeven te belasten indien de spoelbak te diep is.
Bij ergonomie gaat het erom om de mens en zijn omgeving zo goed mogelijk te laten samenwerken
zonder het lichaam teveel te belasten. Dit is vooral voor de keuken zeer belangrijk. De keuken
is namelijk de enige plaats in huis waar elke dag, meerdere malen per dag, gewerkt wordt. Er
zijn een paar zaken die makkelijk over het hoofd gezien worden wanneer men een nieuwe keuken
koopt of plaatst. Probeer aandacht te schenken aan volgende zaken:
- Indien de toegang tot de keuken afgesloten kan worden met een deur, zorg er dan voor dat deze
deur niet in de weg zit wanneer u kasten moet openen of appareten moet gebruiken. Probeer voor
een open keuken te kiezen indien dit binnen de mogelijkheden ligt.
- De werkdriehoek wordt gevormd tussen de koelkast, het fornuis, en de spoelbak. Het is de
driehoek tussen de meest gebruikte plaatsen in de keuken. Probeer deze afstanden zo klein
mogelijk te houden. Binnen deze driehoek mogen zich geen obstakels bevinden zoals een tafel
of eiland.
- Indien uw keuken een eiland heeft zorg er dan voor dat dit groot genoeg is. Een te klein eiland
is slechter dan geen eiland en zal alleen maar tot ergernis leiden. Ook tafels en stoelen
kunnen alleen maar indien de ruimte in de keuken groot genoeg is.
- Langs beide zijden van de spoelbak moet er een vrije ruimte voorzien zijn. Probeer om zowel
links als rechts minimum 60cm vrij te houden. Indien u een vaatwas heeft, plaats deze dan zo kort
mogelijk bij de spoelbak.
Hoekkasten zijn onmisbaar in de keuken
De stijl van een keuken wordt vooral bepaald door de zichtbare kanten van de kasten, de deuren,
en de bijbehorende profielen. De keuzemogelijkheden voor de afwerking zijn tegenwoordig bijna
eindeloos en kunnen aangepast worden aan ieders voorkeur. De indeling van een keuken is
afhankelijk van de beschikbare ruimte en vooral van de persoonlijke voorkeur van de gebruiker.
Hoekkasten waren tot voor kort echter een zwak punt in de meeste keukens. De laatste jaren is hier
verandering in gekomen en de hoekkasten van een keuken zijn tegenwoordig zeer functioneel en
ze bieden zeer veel opbergruimte.
De meest voorkomende keuken is de keuken in U-vorm, dit is nu eenmaal een keuken die eenvoudig
in te richten is. Een dergelijke keuken heeft een optimale werkdriehoek waardoor de gebruiker
slechts korte afstanden moet afleggen. In grote ruimtes wordt de variant van deze vorm vaak
geplaatst, namelijk de G-keuken. Deze vorm lijkt op de U-keuken met aan de open zijde een extra
uitbouw die bijvoorbeeld wordt gebruikt als eethoek. Deze types van keukens bieden de mogelijkheid
tot het plaatsen van speciale hoekkasten, waardoor er extra bergruimte wordt gecreëerd.
Hoekkasten bieden een maximale opbergcapaciteit en een volledig overzicht. Veel hoekkasten hebben
een draaicarrousel, maar niet iedereen vind dit even handig. Dergelijke kasten met uitschuifbare
laden zijn een ergonomisch alternatief voor de draaicarrousel. Veel mensen verkiezen het
plaatsen van hoekkasten voornamelijk omwille van het feit dat het voeg- en frontenbeeld van de
keuken mooi doorgetrokken wordt tot in de hoeken, met andere woorden het esthetisch aspect
speelt naast het ergonomisch een belangrijke rol.
Hoekkasten worden gebruikt voor de opberging van werkbestek, keukenapparaten, snijplanken, schalen,
voorraaddozen, enz. Het gebruik van hoekkasten zorgt voor een perfecte organisatie in de
keuken indien ze op de juiste manier gebruikt worden.
Hoekkasten bieden veel opbergruimte
Het wordt in het algemeen afgeraden om levensmiddelen en reinigingsmiddelen in dezelfde kast
te plaatsen. Reinigingsmiddelen kunnen beter niet bijgehouden worden in een hoekkast in de keuken,
daar deze producten toch niet zoveel ruimte innemen en daar deze bij voorkeur in een aparte kast
in de badkamer of berging worden bijgehouden. Indien reinigingsmiddelen toch in de keuken worden
bewaard dan is het aan te raden om deze in een apart kastje van de keuken te plaatsen.
Daarentegen vormt het helemaal geen probleem om levensmiddelen en keukenapparaten of keukengerief
in dezelfde kast te plaatsen. Indien dit gedaan wordt in een hoekkast dan verkiest het de voorkeur
om de levensmiddelen en het materiaal dat vaak gebruikt wordt bovenaan te plaatsen. Potten, pannen
of apparaten die zelden gebruikt worden en levensmiddelen in voorraad zoals rijst, spaghetti of
conserven kunnen gerust helemaal onderaan en zelfs achteraan in een hoekkast geplaatst worden.
Voldoende kastruimte is belangrijk in elke keuken. Verschillende stijlen bieden verschillende
kastindelingen. De meeste modellen van keukens hebben een voldoende groot werkblad. Het is
vanzelfsprekend dat hoe groter het werkblad is, hoe meer kasten u hieronder kan voorzien. In
deze kasten plaatst men best de zware dingen zoals grote kookpotten of elektrische apparaten
die u regelmatig gebruikt.
Flessen wijn, of groenten en fruit die men niet moet bewaren in de koelkast, kan men ook
opbergen in de kasten onder het werkblad. Voor flessen bestaan er speciale rekken die u toelaten
om, met zo weinig mogelijk verlies van ruimte, ze toch een plaats te geven in de keuken.
Bij alle keukens kunnen de kasten voorzien worden van manden die men kan uitschuiven waar men
de groenten in kan bewaren.
In hangende kasten kan men dingen plaatsen die niet te zwaar zijn of die men niet iedere dag
nodig heeft. Decoratieve borden en glazen kan men in een open kast of op een legplank plaatsen.
Dit draagt bij aan de algemene uitstraling van uw keuken. Er bestaan zelfs rekken die tegen de
muur kunnen bevestigd worden speciaal om borden in te plaatsen. Dit vind men niet alleen in
rustieke keukens terug. Ook de moderne keukens maken hiervan gebruik. Voor rustieke keukens kan
men groenten en fruit bewaren in hangende manden. Spaghetti, suiker, zout, kruiden en meel kan
men in glazen bokalen bewaren op een open legplank. Hou er wel rekening mee dat zaken die bewaard
worden op een open plaats steeds in kontakt kunnen komen met vocht en vet.
Kastdeuren
Bij de materiaalkeuze van de kastdeuren moeten kwaliteit en onderhoudsgemak voorop staan.
Deuren die zijn vervaardigd uit vezelplaat of dennenhout zijn minder geschikt, tenzij men ze
zeer goed behandeld met vernis, verf, of een ander dichtingsmiddel dat geschikt is voor gebruik
in de keuken.
Hardhouten deuren
Massief hardhouten deuren, zoals beuk of eik, zijn beter geschikt. Men moet ze ook wel voldoende
behandelen tegen vocht en vet. Er zijn verschillende soorten hout. Wat u kiest is vooral
afhankelijk van uw budget. Bij de duurdere houtsoorten zal het natuurlijke houtmotief op elke
deur zeer mooi en speciaal geselecteerd zijn.
Laminaat
Laminaat is beschikbaar in een groot gamma kleuren en motieven, zowel in matte als glanzende
uitvoering. Voor elke keuken kan men de gewenste kleur vinden. Het grote voordeel aan laminaat
is dat het zeer onderhoudsvriendelijk is. In tegenstelling tot een werkblad in laminaat,
wat niet het beste materiaal hiervoor is, heeft men met deuren in dit materiaal minder problemen.
Andere materialen
Men kan kastdeuren ook krijgen in glas of roestvrij staal. Deze materialen zijn uiteraard
duurder dan hout of laminaat, maar ze zijn dan ook zeer sterk en vrijwel onderhoudsvrij.
Installatie
Voordat men aan de slag kan met het plaatsen van de kasten in de keuken moet men eerst er
voor zorgen dat de muren in goede staat zijn. Voer eerst de nodige herstellingswerken uit
aan de muren. Vervolgens monteerd en bevestigd men eerst de hangende kasten. Daarna doet men
pas de kasten waar het werkblad op rust. Men begint ook te werken vanuit de hoeken. Teken
voor de hangende kasten een lijn op de muur die waterpas is en werk hier naartoe.
De kasten nemen een grote hap uit het algemene budget. De stijl die u kiest zal bepalend
zijn voor de rest van de keuken. Vermijd om teveel en te drukke motieven te gebruiken.
Kwaliteit
De kwaliteit van een keuken kan men voor een groot stuk afleiden uit de kwaliteit van de
kastdeuren. Let bij het bezoek aan een showroom op zowel het interieur van de kasten als het
exterieur. Bekijk ook goed de scharnieren. Probeer om de deuren verder te openen dan normaal
mogelijk is en kijk goed wat er gebeurd met het scharnier. De betere scharnieren hebben een
systeem waardoor het te ver openen van de deuren opgevangen wordt door een sterke veer. Open en
sluit de deuren verschillende malen en probeer een idee te krijgen van de algemene kwaliteit.
Bekijk het inwendige van de kasten. Zijn de hoeken voldoende sterk? Laden kunnen een goede
indicatie geven van de kwaliteit. Indien u het gevoel hebt dat deze niet sterk zijn dan zal
de rest van de keuken van een vergelijkbare kwaliteit zijn.
