Een spatwand is onmisbaar
Elke keuken heeft een spatwand nodig. Deze dienen om, zoals de naam het zelf zegt, het spatten
van water en vet tegen te houden. Ze worden geplaatst achter de spoelbak en achter het kookfornuis.
Ze bestaan uit materialen die zeer goed bestand zijn tegen vocht en vetten. Voor spatwanden
achter het fornuis komt hier nog bij dat ze bestand moeten zijn tegen hogere temparaturen.
Indien ze goed geplaatst worden zullen ze het reinigen vergemakkelijken en dus de hygiene in
de keuken bevorderen. Als er vocht tussen de spatwand en andere delen van de keuken komt zal dit
na verloop van tijd schade aanbrengen. Er kan zich schimmel vormen of onderliggende houten
structuren, zoals deze van de keuken kasten, kunnen verzwakken of rotten. Onaangename geuren
zijn het gevolg. In het slechtste geval moet men grote delen van de keuken uitbreken en vernieuwen.
Schenk dus voldoende aandacht aan het waterdicht maken tijdens de installatie.
Men heeft meestal de keuze uit materialen zoals tegels, roestvrij staal, natuursteen of glas.
Deze 4 worden het meest gebruikt maar er bestaan nog andere materialen speciaal ontwikkeld voor
dit gebruik. Materialen die van nature uit, dus zonder speciale behandeling, waterdicht zijn
genieten de voorkeur. Deze materialen hebben het minste onderhoud nodig zoals opnieuw waterdicht
maken. In de keuken is de vochtigheid algemeen genomen hoger dan in de rest van de woning. We
vermijden dus het best om als spatwand in de keuken materialen te gebruiken zoals vezelplaat,
hout, beton, of behangpapier. Deze materialen kan men uiteraard steeds waterdicht maken, maar
dit proces zal men na verloop van tijd moeten herhalen om ze waterdicht te houden. Dit brengt
dus extra kosten met zich mee en meer onderhoud.
Ook materialen die niet aan hoge temperaturen kunnen weerstaan maar wel waterdicht zijn mag men
niet gebruiken achter het fornuis, zoals bv vinyl of pvc. Naar schatting heeft ongeveer 40% van alle
oudere keukens heeft een slecht geplaatste spatwand of een spatwand uit minderwaardig materiaal.
Indien er zich boven het werkblad kasten bevinden kan men best de spatwand doortrekken tot net
onder deze kasten.
Spatwanden met tegels zijn goedkoop en onderhoudsvriendelijk
Veruit de goedkoopste oplossing voor de spatwand in de keuken is om tegels te gebruiken. Alle
soorten tegels kunnen gebruikt worden, zolang ze maar geglazuurd zijn. Tegels kan men krijgen
in allerlei kleuren en vormen. Ook tegels met een bepaald motief zijn vrij eenvoudig te vinden.
Men hoeft zich geen zorgen te maken over hittebestendigheid aangezien tegels gebakken worden op
een hoge temperatuur en ze dus altijd geschikt zijn voor gebruik als spatwand achter het fornuis.
Om te kunnen betegelen moet de muur in goede staat zijn. Vochtige muren dienen eerst uit te drogen.
Oud behangpapier moet eerst verwijderd worden. Voer eerst de nodige herstellingen uit aan de muur
zoals het opvullen van gaatjes of het opnieuw voegen. Wacht na deze herstellingen lang genoeg zodat
de plaaster of cement waar u mee hebt gewerkt goed is uitgedroogd.
Tegellijm droogt vrij snel, dus bestrijk nooit een te grote oppervlakte met lijm. Het beste kan
men een deel van de muur met een lijmkam insmeren met een oppervlakte voor maximaal 4 tegels. Wil
men een zeer goede hechting bekomen dan kan men op de achterzijde van de tegel ook lijm aanbrengen.
Druk de tegel tegen de wand en breng hem op de juiste plaats door langzaam heen en weer te bewegen
met de tegel. Hierdoor komt de lijm op de achterzijde van de tegel goed in kontakt met de lijm
op de muur. Gebruik de waterpas om te kijken of men recht blijf bij het plaatsen van de volgende
tegels. Kijk ook regelmatig na of alle tegels ook aan de voorzijde gelijk zijn. Tegels die te ver
uitsteken kan men makkelijk een beetje dieper duwen. Maak ook gebruik van zogenaamde kruisjes om
alle voegen even breed te maken.
Na het opdrogen van de lijm kan men deze kruisjes verwijderen en kan men beginnen met voegen.
Gebruik voegcement die waterdicht en schimmelwerend is. Een speciaalzaak zal u dit kunnen leveren.
Maak de buitenste randen van de spatwand waterdicht met silicone.
Spatwanden in natuursteen zijn elegant maar prijzig
De meeste mensen die aan natuursteen voor de keuken denken gaan van de veronderstelling uit dat
dit een materiaal is dat geen onderhoud nodig heeft. Meestal ontstaat hierdoor geruime tijd na de plaatsing
van natuursteen schade aan de steen. De keuken is nog
steeds een vrij agressieve omgeving, voor alle materialen.
Natuursteen moet gereinigd, beschermd, en waar nodig gerestaureerd worden. Het gebruik van de
juiste producten en een periodiek onderhoudsschema zullen er voor zorgen dat u in uw keuken nog
lang kan genieten van dit prachtige natuurproduct. Om een goed onderhoudsschema op te stellen moet
men eerst weten welke soort van natuursteen men heeft. Verschillende soorten natuursteen hebben
een verschillende samenstelling. Deze soorten reageren niet allemaal op dezelfde manier op
reinigingsmiddelen die in keukens gebruikt worden.
Leisteen:
Heeft een glad oppervlak en is verkrijgbaar in verschillende hardheden. De hardste soort kan
gepolijst worden. Meest voorkomende kleuren zijn: zwart, grijs, wit, geel en bruin. Deze steensoort
zal sneller vlekken vertonen dan marmer. Is niet goed bestand tegen zuur.
Travertine:
Meestal crème of roodkleurige natuursteen. Heeft dezelfde eigenschappen als leisteen en is van
dezelfde famillie. Deze steensoort heeft talloze kleine gaatjes. Indien men deze soort gebruikt
moeten de gaatjes gedicht worden door de steen te behandelen met producten. Als men dit niet doet
vraagt deze steensoort veel onderhoud.
Marmer:
Deze populaire natuursteen is gewone leisteen die onder invloed van warmte en druk in de aarde
gesmolten is en nadien uitgekristalliseerd is tot marmer. Is verkrijgbaar in vele kleuren en meestal
sterk doortrokken van zogenaamde aders. Een algemene vergissing is dat deze natuursteen
uitermate geschikt is voor de keuken omdat hij hard is. Marmer is inderdaad harder dan leisteen,
maar niet veel. Met het juiste onderhoud kan hij gebruikt worden.
Graniet:
Komt meestal voor in donkere kleuren. Graniet bestaat voor een deel uit quartz en is zeer hard.
Alleen zuivere quartz, topaz, corundum en diamand zijn harder. Het is makkelijker te onderhouden
dan marmer. Graniet is in mindere mate poreus. Dus eerst de steen toch best behandelen met
porieenvuller.
Spatwanden in natuursteen moeten onderhouden worden
De delicate kleuren van natuursteen kunnen veranderen onder invloed van verkeerd onderhoud en
zonlicht. Het gebruik van de verkeerde chemische reinigingsmiddelen kan schade toebrengen die zeer
moeilijk of niet meer te herstellen is.
Er bestaan 2 soorten van onderhoudsproducten voor natuursteen. Enerzijds hebben we deze op basis
van water zoals neutrale zepen, ammoniac en bleekwater en anderzijds deze op basis van oplosmiddelen
zoals verfverdunner, dichtingsproducten en alcohol. Vraag steeds raad over de steen die u koopt
en laat u informeren over de onderhoudsproducten die u nodig hebt. Natuursteen kan een aanwinst
betekenen voor uw keuken, maar bij verkeerd onderhoud is het binnen de kortste keren een doorn
in het oog.
Er bestaan dichtingsmiddelen voor natuursteen. Laat u ook hierover eerst grondig informeren. Volg
de gebruiksaanwijzing nauwgezet. Zorg ervoor dat u bij uw bestelling de exacte afmetingen kan
opgeven van de steen die u nodig hebt. Het is vrijwel onmogelijk om achteraf zelf nog wijzigingen
aan de steen aan te brengen. Natuursteen wordt verzaagd met behulp van diamandzagen, niet echt
iets dat de meeste doe het zelvers in huis hebben. U kan ook de dikte van de steen bepalen.
Als spatwand hoeft deze niet heel dik te zijn.
Het plaatsen kan soms wel eens problemen opleveren omwille van het gewicht. Zorg ervoor dat er
iemand bij u in de keuken is die een handje kan toesteken. Natuursteen is wel hard, maar ook
breekbaar. Als voorbereiding moet de muur, net zoals bij alle andere materialen die men gebruikt,
droog, vet- en stofvrij zijn, en liefst zo effen mogelijk. Het gewicht van dergelijke spatwand
vereist een zeer sterke lijm. Na een nacht drogen kan men de naden aan de zijkant afwerken met
silicone. Dergelijke spatwand is echt een aanwinst voor uw keuken. Bij een goed onderhoud hebt u
hier jaren plezier van.
Spatwanden in glas zijn slijtvast en hygienisch
Een spatwand van glas vind men meestal terug in een moderne keuken. Ze zijn verkrijgbaar in
alle denkbare afmetingen, kleuren, vormen en designs. Ze kunnen op bestelling ook versierd
worden met goudverf of gegraveerd worden volgens de wensen van de koper. Ze zijn gemaakt van
gehard veiligheidsglas zodat ze stootvast zijn. Het glas kan dus volledig aangepast worden aan
de plaats die u hebt voorzien. Dit heeft uiteraard zijn prijs. Hoe groter de spatwand of hoe
ingewikkelder het patroon voor snijden, hoe duurder het eindprodukt.
Ook alle denkbare kleuren zijn verkrijgbaar. Er bestaan 2 verschillende systemen om kleur te
geven aan een spatwand. Bij het eerste wordt de achterzijde van het glas voorzien van een laag
keramische verf. Bij het tweede wordt het glas zelf gekleurd. Beide systemen zijn even goed
en kleurvastheid is bij beide systemen uitstekend.
Het bevestigen van een glazen spatwand aan de muur vraagt wel enige vaardigheid. Men moet er
eerst voor zorgen dat de wand droog, stof- en vetvrij is. Daarna kan men speciale lijm aanbrengen
op de achterzijde van de spatwand. Verdeel de lijm in streeppatroon over de achterzijde van de
spatwand. Ideaal zou zijn om een zogenaamde lijmverdeelkam te gebruiken om de lijm mooi egaal uit
te spreiden. Bij het aandrukken van het glas tegen de muur beweegt men dit langzaam van links naar
rechts zodat alle delen van de wand een even goede hechting met de muur bekomen. Eventueel kan
men de muur ook eerst behandelen met lijm zodat beide oppervlakten behandeld zijn. Hierdoor
heeft men een perfecte hechting.
Vergeet zeker niet de randen te voorzien van een extra laag silicone. Deze rand moet
voorkomen dat er na verloop van tijd vocht achter de wand komt. Gebruik ook een silicone of lijm
die schimmelwerend is en die kan weerstaan aan warmte. Dit laatste vooral voor de spatwand
achter het fornuis of kookplaat. Het spreekt voor zich dat bovenvermeld systeem alleen gaat
met een ondoorzichtige spatwand, anders kan men de lijm of silicone zien. Bij doorzichtige
spatwanden gaat men anders te werk. Deze laat men meestal doorlopen tot onder de rand van de
bovenhangende kasten of tot achter de afzuigkap. Men kan de wand dan vastzetten aan de bovenzijde
door middel van haken aangezien deze later toch niet meer zichtbaar zullen zijn. Zorg er dan gewoon
nog voor dat de randen netjes afgewerkt worden met silicone tegen het vocht.
Inox spatwanden zijn trendy en zeer sterk
Roestvrij staal of inox is perfect om te gebruiken als spatwand in de keuken. Dit materiaal
wordt in restaurants reeds lange tijd gebruikt, en niet zonder reden. Het vraagt geen onderhoud,
het is sterk, het is vocht- en vetbestendig, het verkleurd niet, het roest niet, het is
hittebestendig en het heeft een zeer lange levensduur. Het is een materiaal dat duur is, maar er
zijn weinig of geen nadelen verbonden aan het gebruik van inox. Het is nog steeds de beste keuze
als spatwand voor de keuken.
Een inox spatwand kan men bij vrijwel elke fabrikant van keukens kopen of bestellen. Meestal
is men dan wel gebonden aan de afmetingen die men standaard kan leveren. Sommige kunnen de spatwand
voor u op maat maken. Het is belangrijk dat u dit laat doen door een gespecialiseerd bedrijf.
Het zelf snijden van inox is moeilijk en vereist speciale apparatuur. Sommige leveranciers kunnen
ook een inox spatwand leveren die voorzien is van textuur. Dit is iets moeilijker om te onderhouden,
maar het heeft zijn voordelen tijdens de plaatsing.
Indien u een mooie vlakke muur ter beschikking hebt in de keuken kan u het inox rechtstreeks op
de muur lijmen. Indien dit niet het geval is zal men grote oneffenheden in de muur ook zien in
de spatwand. Inox reflecteerd het licht, dus elke buiging in het materiaal zal duidelijk zichtbaar
zijn. Zorg er wel voor dat men de lijm mooi verdeeld over het ganse oppervlak van de spatwand
alsook op de muur. Men kan dus best eerst op de muur aftekenen waar de spatwand moet komen. De
lijm die men hiervoor gebruikt is meestal zo sterk dat men, eenmaal de wand geplaatst is, men
hem niet meer kan verwijderen. Zorg er dus voor dat de spatwand mooi recht hangt. Als de muur van
de keuken niet perfect recht is kan men eventueel kiezen voor inox met textuur. Vlakke inox
reflecteerd zoals gezegd het licht, maar bij inox met textuur is dit veel minder het geval, dus
oneffenheden vallen ook minder snel op.
Wil men toch vlakke inox gebruiken in en vertoond de muur oneffenheden, of wil men bv voor een
ruwe baksteen muur inox plaatsen, dan moet men de inox op een plaat watervast materiaal lijmen.
Het beste kan men hiervoor gewoon effen veiligheidsglas gebruiken. Het is stootvast, waterdicht,
kan tegen warmte en is perfect vlak. Gebruik een lijm die geschikt is om metaal op glas te lijmen
en die hitte bestendig en watervast is. Als laatste stap kan men de glasplaat aan de muur lijmen.
Zorg wederom dat je met de juiste lijm werkt. Rondom de glasplaat maken we de voegen dan waterdicht
met silicone.
